Piri Reis Kimdir?

PİRİ REİS

Piri Reis, Ahmet Muhiddin Piri, Ahmet ibn-i el-Hac Mehmet El Karamani (1465-70, Gelibolu – 1554, Kahire), Osmanlı denizcisi ve kartograf. Amerika’yı gösteren Dünya haritaları ve Kitab-ı Bahriye adlı denizcilik kitabıyla tanınmıştır.

Yaşamı

Karamanlı bir ailenin çocuğu olan Ahmet Muhiddin Piri’nin ailesi Fatih Sultan Mehmed devrinde padişahın emri ile Karaman ülkesinden İstanbul’a göç ettirilen ailelerdendir. Aile bir süre İstanbul’da yaşamış, sonra Gelibolu’ya göç etmiştir. Piri Reis’in babası Karamanlı Hacı Mehmet, amcası ise ünlü denizci Kemal Reis’tir.
Piri denizciliğe amcası Kemal Reis’in yanında başladı; 1487-1493 yılları arasında birlikte Akdeniz’de korsanlık yaptılar; Sicilya, Korsika, Sardunya ve Fransa kıyılarına yapılan akınlara katıldılar. 1486’da Endülüs’te Müslümanların hâkimiyetindeki son şehir olan Gırnata’da katliama uğrayan Müslümanlar Osmanlı Devleti’nden yardım isteyince o yıllarda deniz aşırı sefere çıkacak donanması bulunmayan Osmanlı Devleti, Kemal Reis’i Osmanlı Bayrağı altında İspanya’ya gönderdi. Bu sefere katılan Piri Reis, amcası ile birlikte Müslümanları İspanya’dan Kuzey Afrika’ya taşıdı.
Venedik üzerine sefer hazırlığına girişen II. Bayezid’in Akdeniz’de korsanlık yapan denizcileri Osmanlı donanmasına katılmaya çağırması üzerine 1494’te amcası ile birlikte İstanbul’da padişahın huzuruna çıktı ve birlikte donanmanın resmî hizmetine girdiler.

Piri Reis, Osmanlı donanmasının Venedik donanmasına karşı sağlamaya çalıştığı deniz kontrolü mücadelesinde Osmanlı donanmasında gemi komutanı olarak yer aldı, böylece ilk kez savaş kaptanı oldu. Yaptığı başarılı savaşların sonucunda Venedikliler barış istediler ve iki devlet arasında bir barış anlaşması yapıldı. Piri Reis, 1495-1510 yıllarında İnebahtı, Moton, Koron, Navarin, Midilli ve Rodos gibi deniz seferlerinde görev aldı. Akdeniz’de yaptığı seyirler sırasında gördüğü yerleri ve yaşadığı olayları, daha sonra dünya denizciliğinin de ilk kılavuz kitabı olma özelliğini taşıyacak olan Kitab-ı Bahriye kitabının taslağı olarak kaydetti.

Piri Reis, 1511’de amcasının bir deniz kazasında ölümünden sonra Gelibolu’ya yerleşti. Barbaros Kardeşlerin idaresi altındaki donanmada halaoğlu Muhiddin Reis ile Akdeniz’de bazı seferlere çıktıysa da daha çok Gelibolu’da kalıp haritaları ve kitabı üzerinde çalıştı. Bu haritalardan ve kendi gözlemlerinden yararlanarak 1513’te ilk dünya haritasını çizdi. Atlas Okyanusu, İber Yarımadası, Afrika’nın batısı ile yenidünya Amerika’nın doğu kıyılarını kapsayan üçte birlik parça, bu haritanın günümüzde elde bulunan bölümüdür. Bu haritayı dünya ölçeğinde önemli kılan, günümüze kalmamış olan Kristof Kolomb’un Amerika haritasındaki bilgileri içeriyor olması rivayetidir.

Barbaros Kardeşler, 1515 yılında dünyanın en büyük deniz güçlerinden birisi olup ve Kuzey Afrika’da fetihler yapmışlardı. Piri Reis, Oruç Reis’in kaptanlarından birisi olarak hediye sunmak üzere yardımını bekledikleri Yavuz Sultan Selim’e gönderildiğinde Yavuz’un yardım olarak verdiği iki savaş gemisi ile geri döndü. Piri Reis, 1516-1517 yıllarında İstanbul’a geldiğinde tekrar Osmanlı donanmasının hizmetine girdi; Derya Beyi (Deniz Albayı) rütbesini aldı ve Mısır Seferi’ne gemi komutanı olarak katıldı. Donanmanın bir kısmı ile Kahire’ye geçip Nil Nehri’ni çizme fırsatı buldu.

Piri Reis, İskenderiye’nin ele geçirilmesinde gösterdiği başarılar ile padişahın övgüsünü kazandı ve sefer sırasında haritasını padişaha sundu. Günümüzde bu haritanın bir parçası mevcuttur, diğer parçası kayıptır. Bazı tarihçilere göre, Osmanlı padişahı dünya haritasına bakmış ve “Dünya ne kadar küçük…” demiştir. Sonra da, haritayı ikiye bölmüş ve “biz doğu tarafını elimizde tutacağız.” demiş ve diğer yarıyı atmıştır. Haritanın atılan bu yarısı 1929’da bulunmuştur. Bazı kaynaklarca, günümüzde bulunamamış olan doğu yarısını, Hint Okyanusu’nun ve onun Baharat Yolu’nun kontrolünü ele geçirmek için padişahın yapacağı olası bir sefer için kullanmak istediği bile iddia edilmektedir.
Piri Reis seferden sonra, tuttuğu notlardan Bahriye için bir kitap yapmak amacıyla Gelibolu’ya döndü. Derlediği denizcilik notlarını bir Denizcilik Kitabı (Seyir Kılavuzu) olan Kitab-ı Bahriye’de bir araya getirdi.
Kanuni Sultan Süleyman’ın dönemi, büyük fetihler dönemiydi. Piri Reis, 1523’teki Rodos Seferi sırasında da Osmanlı donanmasına katıldı. 1524’te Mısır seyrinde kılavuzluğunu yaptığı sadrazam Pargalı Damat İbrahim Paşa’nın takdiri ve desteğini kazanınca 1525’te gözden geçirdiği Kitab-ı Bahriye’sini İbrahim Paşa aracılığıyla Kanuni’ye sundu.
Piri Reis’in 1526’ya kadar olan yaşamı Kitab-ı Bahriye’den izlenebilir. Piri Reis, 1528’de, ilkinden daha içerikli ikinci dünya haritasını çizdi.

1533 yılında Barbaros Hayrettin Paşa kaptan-ı derya olunca Derya Sancak Beyi (Tümamiral) unvanı alan Piri Reis, sonraki yıllarda, güney sularında devlet için çalıştı. Barbaros’un 1546’da ölümünün ardından Mısır Kaptanlığı (Hint Denizleri Kaptanlığı da denilirdi) yaptı. Umman Denizi, Kızıl Deniz ve Basra Körfezi’ndeki deniz görevlerinde yaşlandı. Osmanlı donanmasında yaptığı son görev idamıyla sonuçlanan Mısır Kaptanlığı oldu.

İdamı

Mısır Kaptanı Piri Reis 1552’de Umman ve Basra üzerine 30 gemiyle çıktığı seferde, Hürmüz Kalesi’ni kuşatmıştı. Portekizlilerden aldığı haraç karşılığı kuşatmayı kaldırdı ve donanmasıyla Basra’ya döndü. Tamire muhtaç donanmayı orada bırakıp ganimet yüklü üç gemi ile Mısır’a döndü, gemilerden birisi yolda battı. Donanmayı Basra’da bırakması kusur sayıldığı için Mısır’da hapsedildi. Basra valisi Kubat Paşa’ya ganimetten istediği haracı vermemesi, Mısır Beylerbeyi Mehmet Paşa’nın politik hırsı yüzünden hakkında padişaha olumsuz rapor verildi ve dönemin padişahı Kanuni Sultan Süleyman’ın fermanı üzerine 1554’te boynu vurularak idam edildi. İdam edildiğinde 80 yaşının üzerinde olan Piri Reis’in terekesine devletçe el konuldu.

İdamı ile ilgili iddialar

Piri Reis’in idamında Hürrem Sultan’ın rolü olduğu hakkında bir rivayet vardır. Hürrem Sultan’ın Kırım’dan Kemal Reis ve Piri Reis’in gemisi ile İstanbul’a getirildiği iddia edilir. Piri Reis’in dünya haritasının parçası Topkapı Sarayı Harem Dairesi’nde bulunmuştur. Hürrem Sultan’ın Piri Reis’in başarısının önüne geçmek için dünya haritasını parçaladığı ve parçaların Rusya’ya gönderildiği ve ardından Kanuni’nin aklına girerek Piri Reis’i idam ettirdiği iddia edilir.

Başlıca eserleri
• Kitab-ı Bahriye
• Piri Reis’in Haritası (İlk Dünya Haritası)
• Hadikat’ül Bahriye
• Biladü’l-Aminat
• Eşkalname

Piri Reis (full name Hacı Ahmed Muhiddin Piri – Hadji Ahmed Muhiddin Piri, Ahmet ibn-i el-Haç Mehmet El Karamani; Reis was a Turkish military rank akin to that of captain) was an Ottoman admiral, geographer and cartographer born between 1465 and 1470, and died in 1554 or 1555.
He is primarily known today for his maps and charts collected in his Kitab-ı Bahriye (Book of Navigation), a book that contains detailed information on navigation, as well as very accurate charts (for its time) describing the important ports and cities of the Mediterranean Sea. He gained fame as a cartographer when a small part of his first world map (prepared in 1513) was discovered in 1929 at the Topkapı Palace in Istanbul. His world map is the oldest known Turkish atlas showing the New World, and one of the oldest maps of America still in existence anywhere (the oldest known map of America that is still in existence is the map drawn by Juan de la Cosa in 1500). Piri Reis’ map is centered on the Sahara at the latitude of the Tropic of Cancer.
In 1528 Piri Reis drew a second world map, of which a small fragment (showing Greenland and North America from Labrador and Newfoundland in the north to Florida, Cuba and parts of Central America in the south) still survives. According to his imprinting text, he had drawn his maps using about twenty foreign charts and mappae mundi (Arab, Spanish, Portuguese, Chinese, Indian and Greek) including one of Christopher Columbus.
Biography
For many years, little was known about the identity of Piri Reis. His name, roughly translated means Captain Piri. His ethnic origin is debatable, with sources referring to him as of “Christian, possibly Greek”; “Jewish”; or “ethnic Turkish” ancestry.
Today, based on the Ottoman archives, we know that his full name was “Hadji Ahmed Muhiddin Piri” and that he was born either in Gelibolu (Gallipoli) on the European part of the Ottoman Empire (in present-day Turkish Thrace), or in Karaman (his father’s birthplace) in central Anatolia, then the capital of the Beylik of Karaman (annexed by the Ottoman Empire in 1487). The exact date of his birth is unknown. The honorary and informal Islamic title Hadji (Turkish: Hacı) in Piri’s (Hadji Ahmed Muhiddin Piri) and his father’s (Hadji Mehmed Piri) names indicate that they had completed the Hajj (Islamic pilgrimage) by going to Mecca during the dedicated period of Hadji and fulfilling the required rituals.
He was the son of Hadji Mehmed Piri, and began engaging in government-supported privateering (a common practice in the Mediterranean Sea among both the Muslim and Christian states of the 15th and 16th centuries) when he was young, in 1481, following his uncle Kemal Reis, a well-known corsair and seafarer of the time, who later became a famous admiral of the Ottoman Navy. During this period, together with his uncle, he took part in many naval wars of the Ottoman Empire against Spain, the Republic of Genoa and the Republic of Venice, including the First Battle of Lepanto (Battle of Zonchio) in 1499 and Second Battle of Lepanto (Battle of Modon) in 1500. When his uncle Kemal Reis died in 1511 (his ship was wrecked by a storm in the Mediterranean Sea, while he was heading to Egypt), Piri returned to Gelibolu, where he started working on his studies about navigation.
By 1516, he was again at sea as a ship’s captain in the Ottoman fleet. He took part in the 1516–17 Ottoman conquest of Egypt. In 1522 he participated in the Siege of Rhodes against the Knights of St. John, which ended with the island’s surrender to the Ottomans on 25 December 1522 and the permanent departure of the Knights from Rhodes on 1 January 1523 (the Knights relocated first (briefly) to Sicily and later (permanently) to Malta). In 1524 he captained the ship that took the Ottoman Grand Vizier Pargalı İbrahim Pasha to Egypt.
In 1547, Piri had risen to the rank of Reis (admiral) as the Commander of the Ottoman Fleet in the Indian Ocean and Admiral of the Fleet in Egypt, headquartered in Suez. On 26 February 1548 he recaptured Aden from the Portuguese, followed in 1552 by the capture of Muscat, which Portugal had occupied since 1507, and the strategically important island of Kish. Turning further east, Piri Reis captured the island of Hormuz in the Strait of Hormuz, at the entrance of the Persian Gulf. When the Portuguese turned their attention to the Persian Gulf, Piri Reis occupied the Qatar peninsula and the island of Bahrain to deprive the Portuguese of suitable bases on the Arabian coast.
He then returned to Egypt, an old man approaching the age of 90. When he refused to support the Ottoman Vali (Governor) of Basra, Kubad Pasha, in another campaign against the Portuguese in the northern Persian Gulf, Piri Reis was publicly beheaded in 1554 or 1555.
Several warships and submarines of the Turkish Navy have been named after Piri Reis.
Piri Reis is the author of the Kitab-ı Bahriye, one of the most famous pre-modern books of navigation, including a world map. Although he was not an explorer and never sailed to the Atlantic, he compiled over twenty maps of Arab, Spanish, Portuguese, Chinese, Indian and older Greek origins into a comprehensive representation of the known world of his era. This work included the recently explored shores of both the African and American continents; on his first World Map of 1513, he imprinted the description “these lands and islands are drawn from the map of Columbus.” In his text, he also wrote that he used the “maps drawn in the time of Alexander the Great” as a source, but most likely he had mistakenly confused the ancient Greek geographer Ptolemy of the 2nd century AD with the same named General of Alexander (of six centuries before) since his map is similar with the Jan of Stobnica famous reproduction map of Ptolemy, printed in 1512. The ancient book had been translated in Turkish after a personal order of Mehmed II some decades before. It can be seen that the Atlantic part of the map originates with Columbus because of the errors it contains (such as Columbus’ belief that Cuba was a continental peninsula) since at the time the manuscript was produced, the Spaniards had already been in Mexico for two years. Apart from the maps, the book also contained detailed information on the major ports, bays, gulfs, capes, peninsulas, islands, straits and ideal shelters of the Mediterranean Sea, as well as techniques of navigation and navigation-related information on astronomy, together with information about the local people of each country and city and the curious aspects of their culture. There are thirty legends around the world map, twenty-nine in Turkish and one in Arabic, the latter is giving the date as the Muharrem month of 919 AH (corresponding to the spring of 1513 AD) but most studies have identified the more probable date of completion as 1521. It was revised in 1524-1525 with additional information and better-crafted charts in order to be presented as a gift to Suleiman I. The revised edition had a total of 434 pages containing 290 maps.
Kitab-ı Bahriye has two main sections, with the first section dedicated to information about the types of storms; techniques of using a compass; portolan charts with detailed information on ports and coastlines; methods of finding direction using the stars; and characteristics of the major oceans and the lands around them. Special emphasis is given to the discoveries in the New World by Christopher Columbus and those of Vasco da Gama and the other Portuguese seamen on their way to India and the rest of Asia.
Map of Europe, the Near East and North Africa in the Kitab-ı Bahriye (Book of Navigation) of Piri Reis.
The second section is entirely composed of portolan charts and cruise guides. Each topic contains the map of an island or coastline. In the first book (1521), this section has a total of 132 portolan charts, while the second book (1525) has a total of 210 portolan charts. The second section starts with the description of the Dardanelles Strait and continues with the islands and coastlines of the Aegean Sea, Ionian Sea, Adriatic Sea, Tyrrhenian Sea, Ligurian Sea, the French Riviera, the Balearic Islands, the coasts of Spain, the Strait of Gibraltar, the Canary Islands, the coasts of North Africa, Egypt and the River Nile, the Levant and the coastline of Anatolia. This section also includes descriptions and drawings of the famous monuments and buildings in every city, as well as biographic information about Piri Reis who also explains the reasons why he preferred to collect these charts in a book instead of drawing a single map, which would not be able to contain so much information and detail.
A century after Piri’s death and during the second half of the 17th century, a third version of his book was produced, which left the text of the second version unaffected while enriching the cartographical part of the manuscript. It included additional new large-scale maps, mostly copies of the Italian (from Battista Agnese and Jacopo Gastaldi) and Dutch (Abraham Ortelius) works of the previous century. These maps were much more accurate and depict the Black Sea, which was not included in the original.
Copies of the Kitab-ı Bahriye are found in many libraries and museums around the world:
Copies of the first edition (1521) are found in the Topkapı Palace, the Nuruosmaniye Library and the Süleymaniye Library in Istanbul, the Library of the University of Bologna, the National Library of Vienna, the State Library of Dresden, the National Library of France in Paris, the British Museum in London, the Bodleian Library in Oxford and the Walters Art Museum in Baltimore.
Copies of the second edition (1525) are found in the Topkapı Palace, the Köprülüzade Fazıl Ahmed Paşa Library, the Süleymaniye Library and the National Library of France.
In popular culture

• Piri Reis features in Ubisoft’s Assassin’s Creed: Revelations. In that video game set in 1511 AD, he has taken leave from the Sultan’s Navy to work on chart and map making in Constantinople. He is portrayed as a friend of the Assassin Order; his greatest contribution to the game is teaching main character Ezio Auditore how to better use Ottoman bombs.
• Reis’ maps are referenced in the novel The Space Vampires, in which it is stated that Reis used extraterrestrial information to increase the accuracy of his maps.

أحمد محيي الدين بيري (بالتركية: Ahmet Muhiddin Piri) الشهير باسم الريس بيري (بالتركية: Piri Reis)‏ (ولد ما بين 1465 و1470 وتوفي ما بين 1554 و1555) هو قبطان وراسم خرائط عثماني.
مع اشتداد وطأة الهجمة البرتغالية على كافة البلدان الإسلامية في مطلع القرن السادس عشر، اهتم العثمانيون بالجغرافيا البحرية، واستطاع البحارة العثمانيون آنذاك أن يصلوا إلى المحيط الأطلسي ويبلغوا بحر الهند، ورسموا خرائط السواحل (بورتلان). وأول من برز في ذلك المجال كان بيري رئيس.
وإذا علمنا أنه كان ربانا على إحدى السفن في معركة مودان البحرية عام 1500 م، وكان عمره آنذاك بين 30 – 35 عاما لأمكننا أن نتوقع أنه ولد خلال 1465 – 1470. نشأ بحارا، واشترك مع عمه كمال رئيس (المتوفي في 16 شوال 916 هـ / 16 يناير 1511 م) في بعض المعارك البحرية، ثم جرى تعيينه قائدا على أسطول السويس، واستطاع الاستيلاء على مسقط عام 1551 م، واشتبك في البصرة مع الأسطول البرتغالي وهُزم في تلك المعركة، ثم عاد إلى مصر، ونتيجة لدسائس والي البصرة قباد باشا تم إعدامه في مصر عام 960 هـ (1552 م) أو عام 962 هـ (1555 م) حسب بعض المصادر الأخرى.
[عدل] خريطتا العالم
1. الخريطة الأولى التي رسمها بيري رئيس للعالم وانتهى منها عام 1513 م ثم قدمها للسلطان سليم الأول في مصر عام 1517 م تضم – في الجزء الذي وصلنا منها – إسبانيا وشرق أفريقيا والمحيط الأطلسي والأقسام التي عُرفت آنذاك من أمريكا وجزر الأنتيل. ويدلنا ضياع قسم منها على أنها كانت خريطة للعالم. ومن أكثر الملاحظات المدونة إثارة للاهتمام تلك الملحوظة الخامسة الخاصة باكتشاف أمريكا.
2. الخريطة الثانية فهي خريطة للعالم تحمل تاريخ 1528 م، ويضم القسم الذي وصلنا منها الجزء الشمالي للمحيط الأطلسي وشواطئ الشمال في أمريكا الشمالية من جرينلاند حتى شبه جزيرة فلوريدا. وأهم ما يميز تلك الخريطة أن الجزر وبعض الشواطئ رسمت بشكل يقرب للواقع، مقارنة بالخريطة الأولى.
وأهم ما وضعه بيري رئيس كان “كتاب بحرية” الذي ألفه عام 927 هـ (1520 م)، ثم قام بتوسيعه عام 932 هـ (1525 م)، ثم قدمه للسلطان سليمان القانوني.
[عدل] مصادر
• أكمل الدين إحسان أوغلي: الدولة العثمانية – تاريخ وحضارة
هذه بذرة مقالة عن حياة شخصية عسكرية إسلامية تحتاج للنمو والتحسين، فساهم في إثرائها بالمشاركة في تحريرها.

Piri Reis Kimdir?